Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6966-1:2001 Chất lượng nước - Phân loại sinh học sông - Phần 1

Hướng dẫn diễn giải dữ liệu chất lượng sinh học từ khảo sát động vật đáy không xương sống cỡ lớn

Ngày 28/12/2001, Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường đã ban hành tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6966-1:2001 (ISO 8689-1:2000) về chất lượng nước liên quan đến phân loại sinh học sông. Tiêu chuẩn này có hiệu lực từ ngày ban hành.

Tiêu chuẩn TCVN 6966-1:2001 hướng dẫn diễn giải dữ liệu chất lượng sinh học từ các cuộc khảo sát động vật đáy không xương sống cỡ lớn trong các dòng nước chảy. Đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn này là các cơ quan, tổ chức và cá nhân liên quan đến khảo sát và đánh giá chất lượng nước sông.

Nội dung các bên liên quan và quan điểm so sánh

Tiêu chuẩn này yêu cầu việc sử dụng động vật đáy không xương sống trong các chương trình quan trắc, nhằm thiết lập phân loại sinh học cho dòng nước chảy và đánh giá tác động nhân tạo. Việc so sánh giữa quần xã sinh vật đối chứng và quần xã sinh vật quan sát được nhằm đánh giá sự ảnh hưởng của các tác động môi trường.

Các phương pháp phân tích

Dữ liệu thu được từ khảo sát động vật đáy không xương sống cần tuân theo các phương pháp tiêu chuẩn để đảm bảo tính chính xác. Cần so sánh dữ liệu quan sát được với dữ liệu đối chứng, lấy các thông số từ các nơi chưa bị tác động hoặc có tác động nhỏ. Điều này giúp xác định được mức độ ô nhiễm hoặc tác động của nhân tố ngoại lai lên quần xã sinh vật.

Chỉ số và phân loại chất lượng sinh học

Tiêu chuẩn quy định việc sử dụng các chỉ số sinh học nhằm đánh giá tình trạng ô nhiễm nước thông qua quần xã động vật không xương sống macrô. Các chỉ số này có thể xác định các mức độ khác nhau về chất lượng nước, từ rất tốt đến rất xấu. Phân loại chất lượng nước dựa vào đánh giá so sánh giữa các chỉ số quan sát được và chỉ số đối chứng, xây dựng thành một thang điểm từ 1 đến 5, cụ thể như sau:

• Rất tốt: Quần xã quan sát được gần như không có tác động nhân tạo.
• Tốt: Thay đổi nhỏ trong quần xã so với đối chứng.
• Trung bình: Sự khác biệt rõ rệt giữa quần xã quan sát với đối chứng.
• Xấu: Đáng kể sự thiếu hụt các nhóm loài.
• Rất xấu: Nhiều nhóm loài chỉ xuất hiện trong điều kiện xáo trộn nghiêm trọng.

Phụ lục hướng dẫn so sánh phân loại

Phụ lục A của tiêu chuẩn cung cấp hướng dẫn chi tiết về phương pháp so sánh giữa các hệ thống phân loại khác nhau. Việc so sánh chỉ có hiệu quả khi được thực hiện một cách đồng bộ, sử dụng các phương pháp và thời điểm lấy mẫu tương tự, đảm bảo kết quả chính xác và đáng tin cậy.

Tiêu chuẩn TCVN 6966-1:2001 chính là công cụ quan trọng trong việc đánh giá và bảo vệ chất lượng môi trường nước, phục vụ cho các mục tiêu quản lý bền vững tài nguyên nước.