Kế hoạch 150/KH-UBND TP Hồ Chí Minh 2026 xây dựng Đề án thành lập đơn vị hành chính đô thị

I. MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU

1. Mục đích

- Việc thành lập đơn vị hành chính đô thị phù hợp với chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và yêu cầu phát triển thực tiễn của địa phương; nhằm cụ thể hóa chủ trương sắp xếp, kiện toàn đơn vị hành chính, xây dựng mô hình chính quyền địa phương phù hợp với quá trình đô thị hóa; đồng thời phù hợp với định hướng phát triển không gian đô thị, mở rộng phạm vi quản lý đô thị và nâng cao chất lượng quản trị địa phương theo hướng văn minh, hiện đại, nghĩa tình.

- Xác định chính xác quy mô, trình độ phát triển kinh tế - xã hội và mức độ đô thị hóa của từng đơn vị, làm căn cứ xây dựng quy hoạch, chính sách phát triển kinh tế - xã hội và quản lý nhà nước về đô thị, là cơ sở để đầu tư phát triển hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, không gian đô thị hiệu quả.

- Việc thành lập đơn vị hành chính đô thị cũng góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trên các lĩnh vực quy hoạch, xây dựng, đất đai, dân cư, trật tự đô thị, môi trường, hạ tầng kỹ thuật; tăng cường năng lực tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, chỉnh trang đô thị, cải cách hành chính, chuyển đổi số; tạo điều kiện thuận lợi hơn trong cung cấp dịch vụ công, phục vụ người dân và doanh nghiệp.

2. Yêu cầu

- Việc thành lập đơn vị hành chính đô thị phải dựa trên quy hoạch đô thị và hệ thống đô thị đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

- Đảm bảo đánh giá đúng thực trạng phát triển, phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương và đặc thù vùng miền.

- Đảm bảo xu hướng đô thị xanh, thông minh, hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu.

- Việc thành lập đơn vị hành chính đô thị phải dựa trên các tiêu chí cụ thể như quy mô dân số, diện tích tự nhiên, điều kiện kinh tế - xã hội, không cảm tính.

II. NỘI DUNG KẾ HOẠCH

1. Công tác triển khai rà soát các điều kiện, tiêu chuẩn thành lập đơn vị hành chính đô thị

- Sở Nội vụ chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành và Ủy ban nhân dân các xã tổ chức rà soát, đánh giá các điều kiện, tiêu chuẩn, tiêu chí về thành lập phường theo quy định tại Điều 8 Luật Tổ chức chính quyền địa phương và tiêu chuẩn của phường theo quy định tại Điều 5 Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 ngày 24 tháng 12 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

- Các sở, ngành Thành phố có liên quan chịu trách nhiệm hướng dẫn Ủy ban nhân dân các xã chi tiết, cụ thể việc thu thập, tính toán số liệu của Đề án hoặc cung cấp số liệu của từng tiêu chuẩn, tiêu chí (trường hợp số liệu do sở, ngành quản lý theo chức năng, nhiệm vụ) để làm cơ sở tính toán số liệu.

- Ủy ban nhân dân xã có trách nhiệm chỉ đạo cơ quan chuyên môn rà soát, đánh giá các điều kiện, tiêu chuẩn, tiêu chí; tổ chức thu thập, tính toán số liệu và lập hồ sơ thành lập đơn vị hành chính đô thị trình Ủy ban nhân dân Thành phố theo quy định.

2. Công tác thành lập đơn vị hành chính đô thị

2.1. Về điều kiện thành lập

Căn cứ quy định tại khoản 2 Điều 8 Luật Tổ chức chính quyền địa phương, việc thành lập, nhập, chia đơn vị hành chính, điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính phải bảo đảm các điều kiện sau đây:

a) Phù hợp quy hoạch có liên quan đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

b) Bảo đảm lợi ích chung của quốc gia, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước của chính quyền địa phương các cấp; phát huy tiềm năng, lợi thế nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và của từng địa phương.

c) Bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

d) Bảo đảm đoàn kết, bình đẳng các dân tộc, phù hợp với các yếu tố truyền thống lịch sử, văn hóa của địa phương; tạo thuận lợi cho Nhân dân.

đ) Phải căn cứ vào tiêu chuẩn của đơn vị hành chính theo quy định tại Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

2.2. Về tiêu chuẩn thành lập

Căn cứ quy định tại Điều 5 Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 ngày 24 tháng 12 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính, tiêu chuẩn của phường phải đáp ứng các tiêu chuẩn cụ thể như sau:

a) Quy mô dân số từ 21.000 người trở lên.

b) Diện tích tự nhiên từ 5,5 km2 trở lên.

c) Vị trí, chức năng được xác định trong quy hoạch hoặc định hướng đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt là trung tâm tổng hợp hoặc trung tâm chuyên ngành cấp vùng hoặc cấp tỉnh hoặc cấp tiểu vùng trong tỉnh, thành phố, có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, thành phố hoặc tiểu vùng trong tỉnh, thành phố.

d) Tỷ lệ quy mô dân số đô thị trên quy mô dân số của đơn vị hành chính từ 50% trở lên.

đ) Cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội đạt các chỉ tiêu sau:

- Tỷ lệ tổng thu ngân sách địa phương với tổng chi ngân sách trên địa bàn đạt từ 100% trở lên.

- Tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ trong GRDP đạt từ 70% trở lên.

- Tỷ lệ lao động phi nông nghiệp từ 70% trở lên.

- Thu nhập bình quân đầu người trên năm cao hơn thu nhập bình quân đầu người trên năm của Thành phố trong 03 năm gần nhất.

- Tỷ lệ hộ nghèo (theo chuẩn nghèo đa chiều) thấp hơn tỷ lệ hộ nghèo của Thành phố trong 03 năm gần nhất.

2.3. Trình tự, thủ tục và Đề án thành lập đơn vị hành chính đô thị

b) Đề án thành lập đơn vị hành chính đô thị

Căn cứ quy định tại Điều 8 Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 ngày 24 tháng 12 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính, Đề án thành lập đơn vị hành chính đô thị gồm 05 phần và phụ lục như sau:

- Phần thứ nhất: căn cứ pháp lý và sự cần thiết;

- Phần thứ hai: lịch sử hình thành và hiện trạng phát triển của đơn vị hành chính dự kiến thành lập đơn vị hành chính đô thị;

- Phần thứ ba: phương án thành lập đơn vị hành chính đô thị;

- Phần thứ tư: đánh giá tác động và định hướng phát triển của đơn vị hành chính đô thị;

- Phần thứ năm: kết luận và kiến nghị;

- Phụ lục kèm theo đề án gồm: biểu tổng hợp các tiêu chuẩn của đơn vị hành chính; các biểu, bảng số liệu được cấp có thẩm quyền xác nhận làm cơ sở xác định các tiêu chuẩn của đơn vị hành chính; 01 bản đồ hiện trạng địa giới của đơn vị hành chính dự kiến thành lập đơn vị hành chính đô thị và 01 bản đồ phương án thành lập đơn vị hành chính đô thị; 01 phim tài liệu (từ 15 đến 20 phút) về vị trí, hiện trạng phát triển kinh tế - xã hội và hạ tầng của khu vực đề nghị thành lập đơn vị hành chính đô thị; các văn bản của cơ quan có thẩm quyền quyết định hoặc xác nhận về yếu tố đặc thù của đơn vị hành chính (nếu có).

* Trường hợp đổi tên đơn vị hành chính được thực hiện đồng thời với việc thành lập đơn vị hành chính đô thị thi được tích hợp vào đề án thành lập đơn vị hành chính đô thị.

2.4. Về số liệu

Số liệu đánh giá các tiêu chuẩn của đơn vị hành chính là số liệu tính đến ngày 31 tháng 12 của năm trước liền kề với năm gửi hồ sơ đề án đến cơ quan thẩm định; do cơ quan lập đề án cung cấp, xác nhận và chịu trách nhiệm về tính chính xác của số liệu. Trong đó:

a) Diện tích tự nhiên: do Sở Nội vụ cung cấp, bảo đảm thống nhất với số liệu về diện tích tự nhiên của các đơn vị hành chính do Chính phủ công bố.

b) Quy mô dân số: bao gồm dân số thường trú và dân số tạm trú do cơ quan Công an có thẩm quyền cung cấp, xác nhận.

III. TỔ CHỨC THỰC HIỆN

1. Sở Nội vụ

a) Chủ trì, phối hợp với các sở, ngành và các đơn vị liên quan tổng hợp, thẩm định, tham mưu, báo cáo, trình Ủy ban nhân dân Thành phố, trình Đảng ủy Ủy ban nhân dân, Thường trực Thành ủy, Ban Thường vụ Thành ủy và Hội đồng nhân dân Thành phố theo đúng quy định; phối hợp với Bộ Nội vụ và các cơ quan Trung ương thực hiện các trình tự thủ tục thành lập đơn vị hành chính đô thị theo quy định.

b) Cung cấp số liệu diện tích tự nhiên của đơn vị hành chính cấp xã, bảo đảm thống nhất với số liệu diện tích tự nhiên do Chính phủ công bố.

c) Chủ trì, phối hợp với Sở Xây dựng và các đơn vị có liên quan tham mưu Ủy ban nhân dân Thành phố báo cáo kế hoạch thực hiện về Bộ Nội vụ, Bộ Xây dựng trước ngày 10 tháng 6 năm 2026 để tổng hợp báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

2. Sở Tài chính

a) Chủ trì, hướng dẫn Ủy ban nhân dân các xã nội dung liên quan đến kinh phí thực hiện thành lập đơn vị hành chính đô thị trình cấp có thẩm quyền phê duyệt bảo đảm đúng quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước.

b) Hướng dẫn Ủy ban nhân dân xã về tỷ lệ thu, chi ngân sách địa phương trên địa bàn xã, làm cơ sở tính toán số liệu thành lập đơn vị hành chính đô thị.

c) Chủ trì, phối hợp với Sở Quy hoạch - Kiến trúc hướng dẫn Ủy ban nhân dân xã xác định vị trí, chức năng trong quy hoạch hoặc định hướng đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt là trung tâm tổng hợp hoặc trung tâm chuyên ngành cấp vùng hoặc cấp Thành phố hoặc cấp tiểu vùng trong Thành phố, có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố hoặc tiểu vùng trong Thành phố.

3. Sở Quy hoạch - Kiến trúc

Chủ trì, phối hợp với Sở Tài chính và các sở, ngành, địa phương liên quan hướng dẫn Ủy ban nhân dân các xã: xác định vị trí, chức năng trong quy hoạch hoặc định hướng đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt là trung tâm tổng hợp hoặc trung tâm chuyên ngành cấp vùng hoặc cấp Thành phố hoặc cấp tiểu vùng trong Thành phố, có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố hoặc tiểu vùng trong Thành phố; cách tính tỷ lệ quy mô dân số đô thị trên quy mô dân số của đơn vị hành chính.

4. Sở Xây dựng

Chủ trì, phối hợp với các sở, ngành và địa phương liên quan tham mưu công tác tổ chức phân loại đô thị, trong đó rà soát, đánh giá trình độ phát triển đô thị của các đơn vị hành chính trên địa bàn Thành phố; có lộ trình cụ thể, giải pháp đầu tư, huy động nguồn lực để khắc phục các tiêu chuẩn về hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật còn chưa đạt hoặc đạt ở mức thấp; trình cấp có thẩm quyền xem xét, công nhận loại đô thị khi đảm bảo các điều kiện, tiêu chuẩn theo quy định; hướng đến thành lập thêm các đơn vị hành chính đô thị đủ điều kiện, tiêu chuẩn, nâng cao chất lượng, tỷ lệ đô thị hóa và phát triển đô thị bền vững theo định hướng.

5. Công an Thành phố

Chủ trì, hướng dẫn chi tiết việc thu thập số liệu (bao gồm dân số thường trú và dân số tạm trú) hoặc cung cấp, xác nhận các số liệu liên quan về quy mô dân số cho Ủy ban nhân dân các xã làm cơ sở tính toán số liệu thành lập đơn vị hành chính đô thị.

6. Sở Nông nghiệp và Môi trường

Chủ trì, hướng dẫn, cung cấp số liệu về tỷ lệ hộ nghèo của xã, Thành phố (theo chuẩn nghèo đa chiều) trong 03 năm gần nhất.

7. Thống kê Thành phố

Chủ trì, hướng dẫn, cung cấp số liệu về tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ trong GRDP, tỷ lệ lao động phi nông nghiệp, thu nhập bình quân đầu người trên năm của xã, Thành phố trong 03 năm gần nhất.

8. Các sở, ngành Thành phố

Căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, phối hợp Sở Nội vụ, các cơ quan, đơn vị có liên quan và Ủy ban nhân dân các xã cung cấp, xác nhận các số liệu liên quan theo phân cấp; thẩm định các đề án thành lập đơn vị hành chính đô thị theo quy định.

9. Ủy ban nhân dân các xã

a) Đối với các xã đủ điều kiện, tiêu chuẩn, tiêu chí thành lập phường, nhất là các xã được hình thành từ thị trấn trước đây và các xã đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt quy hoạch chung đô thị, khẩn trương thực hiện trình tự, thủ tục xây dựng đề án theo các mốc thời gian tại mục 2.3, phần II nêu trên, trình Ủy ban nhân dân Thành phố để trình Chính phủ (qua Bộ Nội vụ thẩm định), trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định.

b) Phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành và đơn vị có liên quan khẩn trương lập, điều chỉnh các quy hoạch đô thị theo thẩm quyền; tiến hành rà soát, đánh giá các tiêu chuẩn phân loại đô thị và tiêu chuẩn của đơn vị hành chính đô thị theo đúng các định hướng quy hoạch đô thị, chương trình phát triển đô thị của Thành phố và địa phương; tổ chức lập Đề án phân loại đô thị, đánh giá trình độ phát triển đô thị, lập Đề án thành lập đơn vị hành chính đô thị trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định theo quy định.

10. Thủ trưởng các sở, ngành Thành phố có liên quan và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã nghiêm túc triển khai thực hiện nhiệm vụ được phân công tại Kế hoạch này và chịu trách nhiệm đối với các nhiệm vụ được giao.

11. Giao Sở Nội vụ là cơ quan tổng hợp, theo dõi, đôn đốc việc triển khai thực hiện Kế hoạch. Trong quá trình tổ chức thực hiện, nếu có khó khăn, vướng mắc, Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị kịp thời phản ánh về Sở Nội vụ để tổng hợp, báo cáo Ủy ban nhân dân Thành phố xem xét, giải quyết theo quy định và thẩm quyền.

Trên đây là Kế hoạch xây dựng Đề án thành lập đơn vị hành chính đô thị trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Đề nghị Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị, địa phương nghiêm túc triển khai thực hiện./.