Chính sách mới có hiệu lực tháng 5/2026

Chính sách mới có hiệu lực tháng 5/2026 gồm hàng loạt chính sách đáng chú ý về giáo dục, xử phạt vi phạm hành chính và rất nhiều quy định mới đáng chú ý khác.

Theo mục I Khung năng lực ngoại ngữ dùng cho Việt Nam ban hành kèm Thông tư 33/2026/TT-BGDĐT quy định:

Khung năng lực ngoại ngữ dùng cho Việt Nam được phát triển trên cơ sở tham chiếu, ứng dụng CEFR và một số khung trình độ của các nước, kết hợp với tình hình và điều kiện thực tế dạy, học và sử dụng ngoại ngữ ở Việt Nam. 

Khung năng lực ngoại ngữ dùng cho Việt Nam theo quy định mới được chia thành các cấp như sau:

Từ ngày 18/5/2026, Nghị định 109/2026/NĐ-CP của Chính phủ chính thức có hiệu lực, thay thế quy định tại Nghị định 82/2020/NĐ-CP. Một trong những điểm đáng chú ý là tăng mạnh mức xử phạt đối với hành vi ngoại tình.

Theo khoản 1 Điều 62 Nghị định 109/2026/NĐ-CP, người có hành vi ngoại tình sẽ bị phạt tiền từ 05 - 10 triệu đồng. Trong đó, các hành vi được xem là ngoại tình gồm:

• Đang có vợ hoặc chồng mà kết hôn với người khác;

• Đang có vợ hoặc chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác;

• Người chưa có vợ, chưa có chồng nhưng chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có gia đình.

Hiện hành, tại khoản 1 Điều 59 Nghị định 82/2020/NĐ-CP, các hành vi nêu trên chỉ bị phạt từ 03 - 05 triệu đồng. Như vậy, mức phạt mới đã tăng gấp đôi, nâng mức tối đa từ 05 - 10 triệu đồng, đồng thời tăng cả mức tối thiểu từ 03 triệu đồng lên 05 triệu đồng.

 Bên cạnh đó, các hành vi vi phạm khác liên quan đến kết hôn, ly hôn như cản trở kết hôn, yêu sách của cải trong kết hôn hoặc cản trở ly hôn cũng được áp dụng cùng mức phạt từ 05 - 10 triệu đồng theo quy định mới, thay vì mức 03 - 05 triệu đồng như trước đây.

Quy định này nêu tại Điều 1 của Thông tư 19/2026/TT-BGDĐT, khoản 1 Điều 2 của Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT được sửa đổi, làm rõ khái niệm dạy thêm, học thêm.

So với trước đây, Thông tư 19/2026/TT-BGDĐT đã làm rõ hơn phạm vi các hoạt động giáo dục không bị coi là dạy thêm, qua đó khẳng định các chương trình bổ trợ như tăng cường tiếng Anh ngoài chương trình chính khóa vẫn được phép triển khai theo quy định pháp luật có liên quan.

Cụ thể, các hoạt động dưới đây nếu không thuộc nội dung chương trình các môn học chính khóa thì không được coi là dạy thêm, học thêm và không thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định này:

• Giáo dục văn hóa, nghệ thuật, thể thao;

• Tăng cường năng lực ngoại ngữ;

• Giáo dục STEM/STEAM; 

• Kỹ năng số, trí tuệ nhân tạo (AI);

• Hướng nghiệp, kỹ năng sống…

Đây là nội dung được nêu tại Điều 13 Nghị định 133/2026/NĐ-CP quy định cụ thể các hành vi vi phạm trong sử dụng điện và mức xử phạt tương ứng. 

Cụ thể, đối với trường hợp người cho thuê nhà thu tiền điện của người thuê cao hơn mức quy định, nếu mua điện theo giá bán lẻ điện phục vụ sinh hoạt thì sẽ bị phạt tiền từ 20 - 30 triệu đồng.

Ngoài ra, các hành vi khác liên quan đến sử dụng điện sẽ bị phạt như sau:

- Phạt tiền từ 03 - 05 triệu đồng: Không thông báo khi giảm số hộ dùng chung công tơ hoặc kê khai sai số người để hưởng định mức điện sinh hoạt;

- Phạt tiền từ 05 - 08 triệu đồng: Tự ý lắp đặt, đóng, cắt, sửa chữa, di chuyển, thay thế thiết bị hoặc công trình điện của bên bán điện;

- Phạt tiền từ 04 - 10 triệu đồng: Trộm cắp điện có giá trị dưới 01 triệu đồng; phạt tiền từ 10 - 20 triệu đồng nếu trộm cắp điện có giá trị từ 01 - dưới 02 triệu đồng.

- Phạt tiền từ 60 - 80 triệu đồng: Sử dụng điện lớn gồm thiết bị không đạt chuẩn, không tuân thủ điều độ, không cắt giảm điện, không đầu tư hệ thống đo đếm theo quy định.

Thủ tướng Chính phủ quy định lộ trình áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ tại Quyết định 13/2026/QĐ-TTg, có hiệu lực từ 16/5/2026.

Trong đó, quy định lộ trình kiểm định khí thải xe máy như sau:

• Từ ngày 01/7/2027 áp dụng tại Hà Nội và TP.HCM;

• Từ ngày 01/7/2028 mở rộng ra các thành phố trực thuộc Trung ương khác;

• Từ ngày 01/7/2030 triển khai tại các tỉnh còn lại.

Các địa phương có thể căn cứ điều kiện thực tế để chủ động áp dụng sớm hơn lộ trình này. Riêng tại Hà Nội và TP.HCM, từ ngày 01/01/2028, toàn bộ xe mô tô, xe gắn máy lưu thông bắt buộc phải đáp ứng tối thiểu mức khí thải mức 2. 

Đối với các khu vực “vùng phát thải thấp” tại Hà Nội, phương tiện còn phải đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt hơn theo quy định của Hội đồng nhân dân thành phố.

Điều 26 Nghị định 90/2026/NĐ-CP, mức phạt đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, chứa chấp thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng được quy định như sau:

- Phạt tiền từ 03 - 05 triệu đồng đối với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

- Phạt tiền từ 05 - 10 triệu đồng đối với hành vi chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình, trừ trường hợp người chứa chấp là ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng của người vi phạm.

Đồng thời, người vi phạm cũng phải buộc tiêu hủy thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Ngày 25/3/2026, Chính phủ vừa ban hành Nghị định 85/2026/NĐ-CP về bảo hiểm hưu trí bổ sung, có hiệu lực từ ngày 10/5/2026.

Theo đó, khoản 4 Điều 5 Nghị định 85/2026/NĐ-CP quy định 04 trường hợp người lao động được hưởng bảo hiểm hưu trí bổ sung gồm:

• Bị tử vong.

• Đang mắc một trong những bệnh ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS.

• Có mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên; người khuyết tật đặc biệt nặng.

• Người lao động là công dân nước ngoài không tiếp tục cư trú tại Việt Nam hoặc có giấy phép lao động, chứng chỉ hành nghề, giấy phép hành nghề hết hiệu lực mà không được gia hạn.

Theo khoản 1 Điều 13 Nghị định 125/2021/NĐ-CP được sửa đổi tại Điều 5 Nghị định 76/2026/NĐ-CP, hành vi cản trở hoặc không cho phép thành viên trong gia đình thực hiện các hoạt động tạo thu nhập hoặc đáp ứng các nhu cầu thiết yếu của gia đình chỉ vì lý do giới tính (như chồng không cho vợ đi làm hoặc ngược lại) bị xử phạt với mức cao hơn trước đây.

Cụ thể, mức phạt mới của hành vi này là từ 05 - 10 triệu đồng, tăng mạnh so với mức phạt cũ trước đây là 03 - 05 triệu đồng.

Đồng thời, người vi phạm có thể bị buộc xin lỗi công khai người bị xâm phạm (trừ trường hợp nạn nhân không yêu cầu) và khôi phục quyền lợi hợp pháp của người bị xâm phạm. 

Nội dung này được Chính phủ nêu tại Nghị định 88/2026/NĐ-CP về quản lý dữ liệu giáo dục và đào tạo, có hiệu lực từ 15/5/2026.

Theo đó, Nghị định này quy định về việc sử dụng dữ liệu hồ sơ học tập suốt đời trên ứng dụng định danh quốc gia VNelD.

Cụ thể, dữ liệu hồ sơ học tập suốt đời sau khi được lưu trữ hợp lệ sẽ được chia sẻ, liên thông và tích hợp trên ứng dụng định danh quốc gia VNeID; cá nhân được quyền sử dụng dữ liệu này tương đương văn bản giấy. 

Đồng nghĩa, từ ngày 15/5/2026, học bạ, bằng cấp và các thông tin học tập quan trọng của người dân sẽ được tích hợp trên VNeID, cho phép sử dụng thay thế giấy tờ truyền thống, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực giáo dục.