Công văn 6742/BVHTTDL-DSVH 2025 về thẩm định Đề án quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn tỉnh Nghệ An

Kính gửi: Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhận được Công văn số 12661/UBND-VX ngày 17/11/2025 của Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An về việc đề nghị thẩm định dự thảo Đề án Quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản trong Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn tỉnh Nghệ An đến năm 2030 và những năm tiếp theo (kèm theo các tài liệu liên quan). Sau khi nghiên cứu Hồ sơ đề nghị thẩm định đề án, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có ý kiến như sau:

1. Về thành phần hồ sơ đề nghị thẩm định đề án:

Hồ sơ thẩm định đề án đã được hoàn thiện, đầy đủ thành phần theo quy định tại khoản 4 Điều 11 Nghị định số 215/2025/NĐ-CP ngày 04/8/2025 của Chính phủ quy định các biện pháp quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, di sản văn hóa dưới nước, di sản văn hóa phi vật thể trong các Danh sách của UNESCO và Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể và chính sách đối với nghệ nhân, chủ thể di sản văn hóa phi vật thể (sau đây gọi là Nghị định số 215/2025/NĐ-CP).

2. Về dự thảo Đề án:

Về cơ bản, dự thảo Đề án được xây dựng dựa trên các quy định của pháp luật về di sản văn hóa (Luật Di sản văn hóa, Nghị định số 215/2025/NĐ-CP) và các Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh. Bên cạnh đó, dự thảo Đề án đã xác định được các vấn đề và nhận diện rõ các nguy cơ dẫn đến sự mai một của di sản như: già hóa nghệ nhân, thiếu kinh phí, cùng tác động của đô thị hóa và toàn cầu hóa, đồng thời đề xuất các giải pháp quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản phù hợp. Việc chú trọng truyền dạy cho thế hệ trẻ và thúc đẩy xã hội hóa, cùng cách tiếp cận toàn diện từ kiểm kê đến khai thác, phát huy bền vững cho thấy sự chủ động của địa phương trong công tác bảo vệ và phát huy giá trị di sản trước nguy cơ mai một.

Ngày 28/11/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 308/2025/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Di sản văn hóa (có hiệu lực từ ngày 15/01/2026). Trên cơ sở đó, đề nghị bổ sung Nghị định này vào phần Căn cứ pháp lý xây dựng Đề án (trang 7), đồng thời lược bỏ Nghị định số 109/2015/NĐ-CP ngày 28/10/2015 của Chính phủ quy định về việc hỗ trợ đối với Nghệ nhân nhân dân, Nghệ nhân ưu tú có thu nhập thấp, hoàn cảnh khó khăn do đã hết hiệu lực.

Theo tinh thần của Nghị định số 308/2025/NĐ-CP, nội dung của Đề án cần được cập nhật, làm rõ và nhấn mạnh sự phù hợp với các quy định mới nhằm bảo đảm tính pháp lý, tính khả thi và bảo vệ tối đa quyền lợi của cộng đồng chủ thể di sản, cụ thể:

a. Về chính sách hỗ trợ câu lạc bộ, nhóm thực hành di sản

Đề án cần nhấn mạnh việc điều chỉnh các mức hỗ trợ theo hướng cập nhật và bảo đảm áp dụng tối đa theo quy định của Nghị định số 308/2025/NĐ-CP. Trường hợp Nghị quyết số 29/2021/NQ-HĐND của tỉnh Nghệ An quy định mức cao hơn, Đề án cần tham chiếu rõ để bảo đảm thống nhất và đúng cơ sở pháp lý. Bên cạnh đó, Nghị định số 308/2025/NĐ-CP đã quy định chi tiết về hồ sơ thành lập và hoạt động của câu lạc bộ (Điều 8); vì vậy, Đề án cần đề xuất việc rà soát toàn bộ hồ sơ, quy trình quản lý các câu lạc bộ hiện có nhằm bảo đảm phù hợp với biểu mẫu và thủ tục theo quy định mới.

b. Về chính sách hỗ trợ Nghệ nhân nhân dân và Nghệ nhân ưu tú

Đề án cần cập nhật đầy đủ và triển khai thống nhất các quy định của Nghị định số 308/2025/NĐ-CP. Theo đó, mức trợ cấp sinh hoạt hằng tháng phải được áp dụng theo mức tối đa, gồm 10 lần mức chuẩn đối với Nghệ nhân Nhân dân và 6,5 lần mức chuẩn đối với Nghệ nhân ưu tú, đồng thời làm rõ cơ chế tổ chức thực hiện theo Điều 17 của Nghị định. Chính sách hỗ trợ 100% kinh phí bảo hiểm y tế cho cả hai nhóm nghệ nhân cũng cần được đưa vào kế hoạch ngân sách của địa phương nhằm bảo đảm tính khả thi. Đối với hoạt động truyền dạy, Đề án cần quy định rõ mức chi theo đúng quy định, qua đó khuyến khích nghệ nhân tham gia truyền dạy. Ngoài ra, đề nghị đưa khoản hỗ trợ chi phí mai táng bằng 20 lần mức chuẩn vào kế hoạch ngân sách và quy trình quản lý, bảo đảm chính sách dành cho đội ngũ nghệ nhân được thực hiện đầy đủ.

c. Về chính sách ưu tiên bảo vệ và phát huy giá trị di sản dân tộc thiểu số

Đối với các di sản văn hóa phi vật thể của cộng đồng các dân tộc thiểu số, Đề án đã đề xuất các giải pháp cụ thể (như nghiên cứu, biên soạn tài liệu, truyền dạy). Do đó, Đề án cần bổ sung thêm cam kết ưu tiên phân bổ nguồn kinh phí (bao gồm cả nguồn từ Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh) theo các mức hỗ trợ cao hơn đã được quy định trong Nghị định số 308/2025/NĐ-CP để đảm bảo chính sách ưu tiên đối với các di sản này.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trân trọng có ý kiến để Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An chỉ đạo các cơ quan chuyên môn liên quan nghiên cứu, hoàn thiện Đề án theo các góp ý, trước khi phê duyệt Đề án./.