Công văn 23/BNG-NVVH-UNESCO 2025 về Hồ sơ đề cử Khu Di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê trình UNESCO ghi danh Di sản văn hóa thế giới

Kính gửi: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Phúc công văn số 6916/BVHTTDL-DSVH ngày 18/12/2025 của Quý Bộ đề nghị cho ý kiến đối với Hồ sơ đề cử Khu Di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê trình UNESCO ghi danh Di sản văn hóa thế giới, Bộ Ngoại giao có ý kiến như sau:

1. Dự thảo được chỉnh sửa, bổ sung một cách nghiêm túc, khá hoàn chỉnh so với dự thảo lần thứ nhất (nộp cho UNESCO ngày 29/9/2025), trong đó có tiếp thu một số ý kiến của Trung tâm Di sản thế giới về thể thức, quy cách; ý kiến của các bộ ngành và chuyên gia trong nước về việc tránh các diễn giải có thể dẫn tới các nguy cơ tiềm ẩn xung đột về mặt học thuật. Dự thảo cũng đã làm dày dặn thêm các bằng chứng khoa học, nhằm chứng minh cho các Giá trị nổi bật toàn cầu của di sản theo tiêu chí (ii) và (iii); đã biện luận việc chưa đưa Gò Tháp vào quần thể di tích nhưng vẫn bảo đảm tính toàn vẹn của di sản đề cử. Dự thảo cũng đáp ứng đúng thể thức theo Hướng dẫn Thực hiện Công ước Di sản thế giới

2. Để Dự thảo Hồ sơ được hoàn thiện, chứng minh rõ nét hơn về các giá trị nổi bật của một di tích xứng tầm di sản thế giới, đồng thời tránh được các nội dung nhạy cảm có thể ảnh hưởng đến quá trình xét duyệt Hồ sơ, Bộ Ngoại giao đề nghị Quý Bộ cân nhắc một số nội dung sau:

- Về tiêu chí đề cử: Cần “đặt tên” tiêu chí súc tích, rõ ràng để làm nổi bật giá trị toàn cầu của di sản đề cử; nêu tên tiêu chí của di sản đề cử ngay trong phần Báo cáo tóm tắt (Mục 7, trang 8). Đề nghị cân nhắc việc đề cử di sản dạng chuỗi như nêu trong dự thảo Hồ sơ, vì mỗi điểm di tích đều phải đáp ứng được cả hai tiêu chí về Giá trị nổi bật toàn cầu nói trên.

- Về bản đồ định vị di sản: Theo Quyết định số WHC/24/46.COM/17 (năm 2024), hồ sơ đề cử không cần sử dụng bản đồ định vị. Do đó, đề nghị Quý Bộ cân nhắc, rà soát các bản đồ định vị tại Dự thảo (như các trang 3,4,6,7, 13, 14, 15, 16, 17...) để tránh các vướng mắc có thể có về đường biên giới với các quốc gia lân cận.

- Về đối sánh di sản: Cân nhắc lựa chọn các di sản đối sánh để làm nổi bật giá trị cũng như tính tương xứng với di sản thế giới vì chỉ 03/15 di tích được lựa chọn so sánh là di sản thế giới. Đồng thời, cân nhắc một số từ ngữ diễn tả về di tích Angkor Borei “Angkor Borei không còn giữ được cấu trúc đô thị - cảng tích hợp như Óc Eo”…

- Về Kế hoạch quản lý: Đề nghị hoàn thiện Kế hoạch quản lý theo hướng dẫn của Trung tâm Di sản thế giới (các chủ thể tham gia bảo vệ di sản, nguy cơ tiềm năng và giải pháp…). Chú ý bố cục tương xứng với tổng thể (Chương 2 chỉ có mục 2.1 và 2.1.1); bổ sung các nội dung còn thiếu (Trang 18 ghi “xem thêm hồ sơ đề cử”. Đồng thời, dự thảo Kế hoạch quản lý nêu về hiện trạng quản lý khá “bi quan”, chưa thể hiện được sự coi trọng, quan tâm đúng mức về bảo tồn quản lý một di sản xứng tầm di sản thế giới (ví dụ: phương án bảo tồn mang tính tình huống, thiếu chiến lược tổng thể và chưa đồng bộ với quy hoạch phát triển di tích, nguy cơ xuống cấp của hiện vật ở mức cao (trang 27, 29).

3. Bộ Ngoại giao/Uỷ ban Quốc gia UNESCO Việt Nam sẽ chuyển Hồ sơ đề cử cho UNESCO theo đúng quy trình, bảo đảm thời hạn sau khi thủ tục trong nước hoàn tất; bám sát tình hình nộp hồ sơ đề cử của các nước có thể liên quan đến di sản của ta. Đồng thời, tiến hành xây dựng kế hoạch, tiếp tục triển khai vận động UNESCO, Hội đồng Di tích và Di chỉ quốc tế (ICOMOS) và các nước thành viên Uỷ ban Di sản thế giới hỗ trợ, tư vấn chuyên môn, ủng hộ cho Hồ sơ đề cử của ta.

Bộ Ngoại giao xin gửi thông tin trên để Quý Bộ tham khảo, tổng hợp