Tiêu chuẩn TCVN 9261:2012 Nguyên tắc thể hiện sai số kích thước công trình xây dựng

Thuộc tính Nội dung Tiêu chuẩn liên quan Lược đồ Tải về
LuatVietnam.vn độc quyền cung cấp bản dịch chính thống Công báo tiếng Anh của Thông Tấn Xã Việt Nam

TIÊU CHUẨN QUỐC GIA

TCVN 9261:2012

ISO 1803:1997

XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH - DUNG SAI - CÁCH THỂ HIỆN ĐỘ CHÍNH XÁC KÍCH THƯỚC - NGUYÊN TẮC VÀ THUẬT NGỮ

Building construction - Tolerances-Expression of dimensional accuracy- Principles and terminology

Lời nói đầu

TCVN 9261: 2012 hoàn toàn tương đương với ISO 1803 : 1997.

TCVN 9261: 2012 được chuyển đi từ TCXD 252 : 2001 (ISO 1803 : 1997) theo quy định tại khoản 1 Điều 69 của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật và điểm a) Khon 1 Điều 7 Nghị định 127/2007/NĐ-CP ngày 01/8/2007 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật.

TCVN 9261 : 2012 do Viện Kiến trúc, Quy hoạch Đô thị và Nông thôn biên soạn, Bộ Xây dựng đề ngh, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.

 

XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH - DUNG SAI - CÁCH THỂ HIỆN ĐỘ CHÍNH XÁC KÍCH THƯỚC - NGUYÊN TẮC VÀ THUẬT NGỮ

Building construction - Tolerances-Expression of dimensional accuracy- Principles and terminology

1. Phạm vi áp dụng

1.1. Tiêu chuẩn này quy định các nguyên tắc khi thể hiện những sai số kích thước trong xây dựng và quy định các thuật ngữ và định nghĩa cơ bản liên quan đến việc đánh giá, yêu cầu kỹ thuật và kiểm tra độ chính xác.

1.2. Tiêu chuẩn này áp dụng khi chế tạo các cấu kiện (tiêu chuẩn hóa hoặc theo mục đích sử dụng), trong quá trình chun bị, lắp dựng các cấu kiện và kết cấu công trình.

CHÚ THÍCH: Các thuật ngữ tương đương bng tiếng Anh và tiếng Pháp thể hiện trong Phụ lục A.

2. Quy định chung

Trong quá trình xây dựng, khi có yêu cầu phải đạt được độ chính xác và trùng khớp thì phải kiểm tra chi tiết về công nghệ xây dựng, các yêu cầu v tính năng và thẩm mỹ công trình cũng như giá thành lắp dựng công trình, mục đích sử dụng, khả năng thay thế của các cấu kiện trong thời gian sử dụng.

Việc xây dựng trong điều kiện hiện trường, một đối tượng có kích thước cỡ ln (như ngôi nhà) liên quan đến việc lắp dựng các cấu kiện có kích thước khác nhau bng hàng loạt thao tác đo đạc và định vị có thể dẫn đến sai lệch kích thước và hình dạng thiết kế (sai lệch phát sinh). Bên cạnh đó, có những thay đi về kích thước không thể tránh khỏi do sự dịch chuyển, thay đi kích thưc vật liệu dưới tác động của sự thay đi môi trưng, tải trọng và các điều kiện khác (sai lệch vốn có).

Tiêu chuẩn này dùng đ:

a) Đánh giá và áp dụng trong thiết kế có tính đến sai lệch kích thước đã dự kiến;

b) So sánh các yêu cầu về kích thước của mối nối với độ lệch kích thước dự kiến để các mối nối thỏa mãn yêu cầu công năng;

c) Quy định rõ những yêu cầu về độ chính xác kích thước trong thiết kế cho mọi giai đoạn xây dựng;

d) Kiểm tra kích thước và kiểm tra sự phù hợp về hình dạng, kích thước các cấu kiện chế tạo tại hiện trưng và trong công trình trong suốt quá trình chế tạo, bố trí và lắp dựng.

Trong thực tế, sự biến động kích thước xảy ra trong mọi quá trình chế tạo và đo kiểm. Sự không chính xác sẽ xuất hiện mỗi giai đoạn của quá trình xây dựng, dẫn tới những sai lệch (sai lệch trong chế tạo, sai lệch do b trí và lắp dựng) so với những kích thước mong muốn (kích thước chuẩn - xem Hình 1).

Như vậy, để tính năng thực tế của công trình đạt yêu cầu hoặc đạt tính năng cần thiết thì phải tính đến sai lệch kích thước bằng cách sử dụng phương pháp xác sut nếu thích hợp. Các yêu cầu cơ bản của thiết kế sẽ đặt giới hạn cho các sai lệch (sai số cho phép) mà những kích thước chun phải dựa vào để kiểm tra cho phù hợp (xem Hình 2). Quá trình này không chỉ được tiến hành khi kết thúc giai đoạn (trong nhiều trường hợp có thể là quá muộn để sửa lỗi) mà cần tiến hành ngay mỗi giai đoạn trong quá trình chế tạo, bố trí và lắp dựng.

Kích thước của công trình và các cấu kiện sẽ luôn thay đi theo các điều kiện vật lý như nhiệt độ và độ ẩm. Vì vậy cần phải nêu rõ các điều kiện vật lý chuẩn, thời gian và độ chính xác yêu cầu của phép đo mà kích thước chuẩn và những sai lệch cho phép áp dụng.

Hình 1 - Minh họa các sai lệch trong chế tạo, bố trí, lắp dựng, phi hợp lại đ tạo ra sai lệch cuối cùng tại công trình đã hoàn tất

Hình 2 - Mục tiêu, kết quả thực hiện và sự phù hợp giữa kết quả vi mục tiêu

3. Thuật ngữ, định nghĩa

Những thuật ngữ và định nghĩa sau là những thuật ngữ cơ bản mô tả các kích thước trong yêu cầu kỹ thuật và đo kiểm để đáp ứng yêu cầu xây dựng công trình.

3.1. Kích thước (dimension)

Sự trải dài theo một hướng, một đường thẳng hoặc một góc cho trước.

CHÚ THÍCH: Sự trải dài trong khái niệm này là không định lượng.

3.2. Kích cỡ (size)

Độ lớn của kích thước được định lượng theo một đơn vị xác định.

3.3. Kích cỡ chuẩn (target size)

Kích cỡ đối chứng được sử dụng trong thiết kế và thực tế, biểu thị kích cỡ mong muốn và những sai lệch có liên quan, những sai lệch được coi là lý tưng nếu có giá trị bng không.

CHÚ THÍCH:

1) Thuật ngữ kích c thi công là kích cỡ chuẩn được sử dụng khi gia công để đạt được kích c chun quy định trong bn vẽ và xét đến những sai lệch hệ thống, xuất hiện trong quá trình sản xuất đã sử dụng hoặc những sai lệch vốn có của các vật liệu sử dụng;

2) Nếu không cn quy định một kích cỡ chuẩn thì có thể chọn bất kì một kích cỡ nào dùng làm kích cỡ đối chứng có liên quan đến các sai lệch;

3) Ở một số quốc gia và một số lĩnh vực (ví dụ: như công nghiệp cơ khí), thut ngữ “kích cỡ danh nghĩa” được dùng như kích c đối chứng. Trong xây dựng, thuật ngữ này chnên dùng để gọi độ lớn gần đúng của một kích thước.

3.4. Góc chuẩn (target angle)

Góc để đối chứng dùng trong thiết kế và trong thực tế, biu thị góc mong muốn với những sai lệch có liên quan; những sai lệch này được coi là lý tưng nếu có giá trị bằng không.

3.5. Kích cỡ thực (actual size)

Kích cỡ mà giá trị của nó xác định bằng cách đo đạc.

CHÚ THÍCH: Trường hợp cần thiết, việc đo đạc phải hiệu chnh theo điều kiện vật lý trong quá trình đo.

3.6. Giới hạn trên của kích cỡ (upper limit of size)

Kích cỡ thực cho phép lớn nhất.

3.7. Giới hạn dưới của kích cỡ (lower limit of size)

Kích cỡ thực cho phép nhỏ nhất.

3.8. Độ sai lệch (deviation)

Độ sai lệch giữa kích c thực và kích cỡ chuẩn tương ng.

CHÚ THÍCH: Trong một số trường hợp, cần phải phân biệt những sai lệch gây nên bi môi trường vật lí, ví dụ như nhiệt độ, sự co ngót, từ biến hoặc ti trọng (những sai số vốn có) và những sai lệch do sự biến động trong chế tạo, bố trí và lp dựng (những sai s phát sinh).

3.9. Độ sai lệch trên cho phép (upper permitted deviation)

Sự chênh lệch giữa giới hạn trên của kích cỡ với kích cỡ chun tương ứng.

3.10. Độ sai lệch dưới cho phép (upper permitted deviation)

Sự chênh lệch giữa giới hạn dưới của kích cỡ với kích cỡ chuẩn tương ứng.

3.11. Dung sai (tolerance)

Sự chênh lệch giữa giới hạn trên và giới hạn dưới của kích cỡ.

CHÚ THÍCH:

1) Dung sai là một giá trị tuyệt đi không có dấu;

2) Trong xây dựng công trình, dung sai thường được thể hiện bằng ± sai s cho phép vì vậy phải hiu đó là giá trị dung sai (xem Hình 3);

3) Ví dụ về mối liên hệ gia các thuật ngữ trong tiêu chuẩn này thể hiện ở Hình 3.

Hình 3 - Ví dụ về mối quan hệ giữa các thuật ng quan trọng

4. Thuật ngữ, định nghĩa có liên quan đến sự thay đổi kích thước

Các thuật ngữ sau đây được dùng đbiểu hiện mối quan hệ giữa kích cỡ thực và kích c chun.

CHÚ THÍCH:

1) Những sai lệch về biên diện và hình dáng được thể hiện bng sự khác nhau giữa tọa đ ba chiều với tọa độ ba chiều chuẩn.

2) Phương pháp đo của những thuật ngữ này được quy định trong TCVN 9262-1: 2012.

4.1. Độ sai lệch theo chiu dài (leng deviation)

Sự khác nhau giữa chiều dài thực và chiều dài chuẩn tương ứng.

4.2. Độ sai lệch góc (angular deviation)

Sự khác nhau giữa góc thực và góc chun tương ứng.

CHÚ THÍCH:

1) Các sai lệch có thể được tính bằng “gon”, độ (0) hoặc độ dịch chuyển vuông c trên một chiều dài cho trước. Trong đó gon là đơn vị đo góc được tính theo cơ số thập phân.

2) Trường hợp đc biệt, độ sai lệch góc là độ sai lệch của góc tạo thành giữa đường thẳng thực tế và đường thẳng chun cho trước, ví dụ như kinh tuyến, trục X hay trục N, đường nằm ngang và đường thng đứng (dây di).

4.3. Sai lệch về biên diện của một đường (profile deviation of a line)

Biểu đồ về sự khác nhau giữa các vtrí thực của một tập hợp nhng điểm xác định trên một đường và những điểm trên đường chuẩn tương ứng.

4.3.1. Sai lệch về độ thẳng của một đường (straightness deviation of line)

Biểu đồ về sự khác nhau giữa các vị trí thực của một tập hợp những điểm xác định trên đường và những điểm trên một đường thẳng qua 2 đim cho trước nằm trên đường thẳng đó.

4.4. Độ sai lệch về hình dáng của một mặt (shape deviation of a surface)

Biểu đồ về sự khác nhau giữa các vị trí thực của một tập hợp những điểm xác định trên một mặt và những điểm trên mặt chuẩn tương ứng.

4.4.1. Độ sai lệch về độ phẳng của một mặt (flatness deviation of a surface)

Biểu đồ về sự khác nhau giữa các vị trí thực của một tập hợp những điểm xác định trên một mặt và những điểm trên mặt phẳng tương ứng.

CHÚ THÍCH: Sai lệch về độ phẳng thường được xác định dọc theo những đường thng có chiu dài xác định, được bố trí ở những vị trí xác định hoặc ở những vị trí ngẫu nhiên.

4.4.2. Độ vênh (skewness)

Sự khác nhau giữa vị trí thực của một điểm góc hoặc một điểm nằm trên mép ngoài của một mặt với vị trí chuẩn tương ứng trên mặt phẳng đi qua ba điểm khác nhau của góc hoặc qua các điểm nằm trên mép ngoài của mặt đó.

4.5. Độ sai lệch về v trí của một điểm (position deviation of a point)

Sự khác nhau giữa vị trí thực của điểm và vị trí chuẩn tương ứng so vi một mốc đo quy định.

CHÚ THÍCH: Độ sai lệch về vị trí thường được đo riêng rẽ ở cả mặt phẳng nằm ngang và mặt phng thẳng đứng.

4.6. Độ sai lệch về vị trí của một đường (position deviation of a line)

Sự khác nhau về vị trí thực của những điểm xác định trên một đường và các điểm vị trí chuẩn tương ứng so với một mốc đo xác định.

4.7. Độ sai lệch so với phương thẳng đứng (verticallity deviation)

Sự khác nhau theo phương nm ngang giữa một điểm xác định trên một đường thẳng hay trên một mặt phẳng dự định thẳng đứng và điểm chuẩn tương ứng trên một đường thẳng đối chứng hoặc mặt phẳng đối chứng thẳng đứng (Xem chú thích 4.2).

4.8. Độ sai lệch so với phương nm ngang (horizontality deviation)

Sự khác nhau theo phương thẳng đứng giữa một đim xác định trên một đường thẳng hay một mặt phẳng dự định là nằm ngang và điểm chun tương ứng trên một đường thẳng đối chứng hoặc trên một mặt phẳng đối chứng nằm ngang (Xem chú thích 4.2).

4.9. Độ sai lệch về mối ni (joint alignment deviation)

Sự khác nhau về cao độ tương đối hay về vị trí tại mối nối của các cấu kiện tiếp giáp được dự định là trùng khớp nhau.

4.10. Độ sai lệch về hình dáng (shape deviation)

Sự khác nhau giữa hình dáng thực của một vật thể và hình dáng chuẩn tương ứng.

CHÚ THÍCH: Hình dáng thực của một vật th nm giữa hai lớp v đại diện cho những vt thể nhnhất và lớn nhất cho phép.

 

Phụ lục A

(Quy định)

Danh mục các thuật ngữ theo 3 thứ tiếng Việt - Anh - Pháp

Thuật ngữ

Tiếng Việt

Tiếng Anh

Tiếng Pháp

3.1

Kích thước

Dimension

Dimension

3.2

Kích cỡ

Size

Dimension (valeur numérique)

3.3

Kích cỡ chuẩn

Target size

Dimension recherché

3.4

Góc chuẩn

Target angle

Angle recherché

3.5

Kích c thực

Actual size

Dimension réelle

3.6

Giới hạn trên của kích cỡ

Upper limit size

Dimension limite supérieure

3.7

Giới hạn dưới của kích cỡ

Lower limit of size

Dimension limite inférieure

3.8

Độ sai lệch (sai số)

Deviation

Écart

3.9

Độ sai lệch trên cho phép

Upper permitted deviation

Écart supérieure admissble

3.10

Độ sai lệch dưới cho phép

Lower permitted deviation

Écart inférieure admissble

3.11

Dung sai

Tolerance

Tolérance

4.1

Độ sai lệch theo chiều dài

Length deviation

Écart de longueur

4.2

Độ sai lệch góc

Angular deviation

Écart angulaire

4.3

Sai lệch về biên diện của một đường

Profile deviation of line

Écart de forme d’une ligne

4.3.1

Sai lệch về độ thẳng của một đường

Straightness deviation of line

Écart de rectitude d'une ligne

4.4

Độ sai lệch về hình dáng của một mặt

Shape deviation of a surface

Écart de forme d'une surface

4.4.1

Độ sai lệch về độ phẳng của một mặt

Flatness deviation of a surface

Écart de planéité dune surface

4.4.2

Độ vênh

Skewness

Voile

4.5

Độ sai lệch về vị trí của một đim

Position deviation of a point

Écart ponctuel

4.6

Độ sai lệch về vị trí của đường

Position deviation of a line

Écart de position d'une ligne

4.7

Độ sai lệch so vi phương thẳng đứng

Verticallity deviation

Écart d áplomb

4.8

Độ sai lệch so với phương nm ngang

Horizontality deviation

Écart de niveau

4.9

Đsai lệch về mối nối

Joint alignment deviation

Desaffleurement

4.10

Độ sai lệch về hình dáng

Shape deviation

Écartde forme

 

Phụ lục A

(tham khảo)

Thư mục tài liệu tham khảo

TCVN 9254-1 : 2012, Nhà và công trình dân dụng - Từ vựng - Phần 1: Thuật ngữ chung;

TCVN 9259-1 : 2012, Dung sai trong xây dựng công trình - Phần 1 - Nguyên tắc cơ bản để đánh giá và yêu cầu kỹ thuật.

TCVN 9259-8 : 2012, Dung sai trong xây dựng - Phần 8: Giám định về kích thước và kiểm tra công tác thi công;

TCVN 9262-1: 2012, Dung sai trong xây dựng - Phn 1: Đo kiểm công trình và các cu kiện chế sẵn của công trình - Phần 1: Phương pháp và dụng cụ đo;

TCVN 9262-2: 2012, Dung sai trong xây dựng - Phn 2: Đo kiểm công trình và các cấu kiện chế sẵn của công trình - Phn 2: Vị trí các điểm đo;

ISO 6707-2 : 1993, Building and civil engineering - Vocabulary- Part 2: Contract terms (Nhà và công trình - Từ vựng - Phn 2: Các thuật ngữ dùng trong hợp đồng).

 

MỤC LỤC

1. Phạm vi áp dụng

2. Quy định chung

3. Thuật ngữ định nghĩa

4. Thuật ngữ định nghĩa có liên quan đến sự biến động kích thước

Phụ lục

Tiêu chuẩn Việt Nam
Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 9261:2012 ISO 1803:1997 Xây dựng công trình-Dung sai-Cách thể hiện độ chính xác kích thước-Nguyên tắc và thuật ngữ
Số hiệu: TCVN 9261:2012 Loại Văn bản: Tiêu chuẩn Việt Nam
Cơ quan ban hành: Bộ Khoa học và Công nghệ Lĩnh vực: Xây dựng
Năm ban hành 2012 Hiệu lực:
Người ký: Tình trạng hiệu lực: Đã biết
Vui lòng đăng nhập tài khoản gói Tiêu chuẩn hoặc Nâng cao để xem VB liên quan.
Nếu chưa có tài khoản Quý khách đăng ký tại đây!
* Lưu ý: Để đọc được văn bản tải trên Luatvietnam.vn, bạn cần cài phần mềm đọc file DOC, DOCX và phần mềm đọc file PDF.

Tải App LuatVietnam miễn phí trên Android tại đây trên IOS tại đây. Xem thêm

Văn bản cùng lĩnh vực