Người lao động có bắt buộc phải đóng đoàn phí công đoàn?

Công đoàn là tổ chức chính trị - xã hội đại diện cho người lao động, chăm lo, bảo vệ quyền lợi của người lao động tại cơ sở lao động. Vậy người lao động có bắt buộc phải tham gia công đoàn và đóng đoàn phí công đoàn hay không?

1. Người lao động có bắt buộc phải đóng đoàn phí công đoàn?

Đoàn phí là nguồn thu tài chính được sử dụng để tổ chức các hoạt động liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người lao động như hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch; thăm hỏi, trợ cấp người lao động khi ốm đau, thai sản, hoạn nạn,…

Theo đó, Điều 26 Luật Công đoàn năm 2012 nêu rõ:

1. Đoàn phí công đoàn do đoàn viên công đoàn đóng theo quy định của Điều lệ Công đoàn Việt Nam;

Từ quy định trên, có thể thấy, đoàn phí sẽ do đoàn viên của công đoàn đóng. Hay nói cách khác, chỉ người lao động tham gia công đoàn mới phải đóng khoản đoàn phí này. Trường hợp người lao động không tham gia hoặc doanh nghiệp không thành lập công đoàn cơ sở thì người lao động sẽ không phải đóng đoàn phí.

2. Người lao động bắt buộc phải tham gia công đoàn?

Căn cứ khoản 1 Điều 170 Bộ luật Lao động 2019 quy định về quyền thành lập, gia nhập và tham gia hoạt động của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở như sau:

Người lao động có quyền thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn theo quy định của Luật Công đoàn.

Khoản 1 Điều 5 Luật Công đoàn 2012 cũng quy định về quyền thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn như sau:

Người lao động là người Việt Nam làm việc trong cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp có quyền thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn.

Có thể thấy, 02 quy định trên đều nhấn mạnh rằng thì việc tham gia công đoàn là quyền của người lao động. Do vậy, không bắt buộc người lao động phải tham gia công đoàn.

Đồng thời, Bộ luật Lao động 2019 cũng nghiêm cấm người sử dụng lao động ép buộc người lao động gia nhập công đoàn. Việc người lao động tham gia hoạt động tổ chức công đoàn hoàn toàn trên nguyên tắc tự nguyện, không bắt buộc.

Nếu có hành vi ép người lao động tham gia để được tuyển dụng, giao kết hoặc gia hạn hợp đồng lao động thì người sử dụng lao động có thể bị xử phạt từ 15 - 30 triệu đồng theo điểm b khoản 1 Điều 36 Nghị định 12/2022/NĐ-CP.

Lưu ý: Mức xử phạt vi phạm hành chính nêu trên áp dụng đối với cá nhân. Trường hợp là tổ chức vi phạm sẽ bị phạt gấp 02 mức phạt (từ 30 - 60 triệu đồng) của cá nhân vi phạm.

3. Mức đóng đoàn phí công đoàn mới nhất

Theo Điều 23 Quyết định 1908/QĐ-TLĐ năm 2016, mức đóng đoàn phí công đoàn được quy định như sau:

* Trường hợp đoàn viên công đoàn tại các cơ quan, tổ chức, đơn vị hưởng lương theo bảng lương, bậc lương do Nhà nước quy định:

Mức đóng hàng tháng = 1% x Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH

Trong đó, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH là tiền lương cấp bậc, chức vụ, lương theo hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc và các khoản phụ cấp chức vụ, phụ cấp thâm niên vượt khung, phụ cấp thâm niên nghề.

* Trường hợp đoàn viên tại các công đoàn cơ sở doanh nghiệp nhà nước (bao gồm cả công đoàn Công ty cổ phần nhà nước giữ cổ phần chi phối):

Mức đóng hàng tháng = 1% x Tiền lương thực lĩnh

Trong đó:

- Tiền lương thực lĩnh: Tiền lương đã khấu trừ tiền đóng khấu trừ tiền đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp, thuế thu nhập cá nhân của đoàn viên.

- Mức đóng đoàn phí tối đa = 10% x Mức lương cơ sở = 234.000 đồng/tháng (Mức lương cơ sở hiện nay là 2,34 triệu đồng/tháng).

* Trường hợp đoàn viên ở công đoàn cơ sở doanh nghiệp ngoài nhà nước:

Mức đóng hàng tháng = 1% x Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH

Mức đóng đoàn phí tối đa = 10% x Mức lương cơ sở = 234.000 đồng/tháng.

* Trường hợp khó xác định tiền lương làm căn cứ đóng đoàn phí hoặc đoàn viên không phải đóng BHXH:

Mức đóng ấn định thấp nhất = 1 % x Mức lương cơ sở = 23.400 đồng/tháng

4. Ai được miễn đóng đoàn phí công đoàn?

Căn cứ tại khoản 1 Điều 26 Luật Công đoàn 2012 quy định, đoàn phí công đoàn do đoàn viên công đoàn đóng theo quy định của Điều lệ Công đoàn Việt Nam. Do vậy, chỉ những ai là đoàn viên công đoàn thì mới phải đóng đoàn phí, còn người lao động không tham gia công đoàn thì không phải đóng đoàn phí.

Bên cạnh đó, khoản 6 Điều 23 Quyết định số 1908/QĐ-TLĐ năm 2016 quy định những trường hợp sau người lao động được miễn đóng đoàn phí công đoàn:

- Đoàn viên công đoàn hưởng trợ cấp BHXH ≥ 01 tháng thì trong thời gian hưởng trợ cấp không phải đóng đoàn phí.

- Đoàn viên công đoàn không có việc làm, không có thu nhập, nghỉ việc riêng ≥ 01 không hưởng tiền lương.

Trên đây là cập nhật của LuatVietnam về vấn đề "Người lao động có bắt buộc phải đóng đoàn phí công đoàn?" Nếu còn vấn đề vướng mắc, bạn đọc vui lòng liên hệ tổng đài Nếu còn vấn đề vướng mắc, bạn đọc vui lòng liên hệ tổng đài 19006192 để được hỗ trợ. để được hỗ trợ.