Phân biệt trốn thuế và tránh thuế chi tiết nhất 2026

1. Trốn thuế là gì? Tránh thuế là gì?

Để phân biệt trốn thuế và tránh thuế, người đọc cần phải nắm được định nghĩa của hai hành vi này. Cụ thể:

1.1 Trốn thuế là gì? Bị xử lý thế nào?

Trốn thuế là hành vi vi phạm pháp luật thuế nhằm mục đích giảm thiểu hoặc không nộp số tiền thuế mà cá nhân, tổ chức phải nộp theo quy định. Các hành vi trốn thuế phổ biến bao gồm:

• Khai báo sai sót: Giấu giếm doanh thu, kê khống chi phí, hoặc sử dụng hóa đơn giả để giảm bớt số thuế phải nộp.

• Chuyển giá: Chuyển lợi nhuận sang các khu vực pháp lý có mức thuế suất thấp hơn để trốn thuế.

• Rời khỏi nước: Di dời tài sản hoặc trụ sở kinh doanh sang nước ngoài để trốn thuế.

Hậu quả của trốn thuế là vô cùng nghiêm trọng. Cá nhân, tổ chức vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, phạt tiền, truy thu thuế, thậm chí bị cưỡng chế thi hành.

Hành vi trốn thuế bị truy cứu trách nhiệm hình sự được quy định tại Điều 200 Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 (sửa đổi bổ sung 2017) với mức trốn thuế từ 100 triệu đồng trở lên hoặc dưới 100 triệu đồng mà đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi trốn thuế hoặc đã bị kết án về tội này.

Hình phạt tội phạm này áp dụng cho cả cá nhân và pháp nhân vi phạm. Mức phạt tù cao nhất lên đến 07 năm tù đối với cá nhân và/hoặc phạt tiền đối với pháp nhân lên tới 10 tỷ đồng và/hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn.

1.2 Tránh thuế là gì?

Tránh thuế hay còn gọi là tối ưu hóa thuế là việc sử dụng các phương pháp hợp pháp để giảm thiểu số tiền thuế phải nộp trong khung pháp lý cho phép. Các phương pháp tránh thuế phổ biến bao gồm:

• Lựa chọn hình thức doanh nghiệp: Lựa chọn hình thức doanh nghiệp phù hợp với mục đích kinh doanh để hưởng các ưu đãi thuế.

• Sử dụng các khoản khấu trừ: Tận dụng các khoản khấu trừ thuế mà pháp luật quy định cho phép.

• Đầu tư vào các dự án ưu đãi thuế: Đầu tư vào các dự án được hưởng ưu đãi giảm thuế, miễn thuế.

Tránh thuế là một hoạt động hoàn toàn hợp pháp và mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp, bao gồm:

• Tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp.

• Nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường.

• Góp phần sử dụng hiệu quả nguồn vốn.

Tuy nhiên, tránh thuế cũng có những rủi ro nhất định. Doanh nghiệp cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật thuế để tránh bị cơ quan thuế thanh tra, xử phạt.

2. Phân biệt trốn thuế và tránh thuế

Dưới đây là chi tiết các tiêu chí dùng để phân biệt trốn thuế và tránh thuế:

Ví dụ minh họa:

• Công ty A không ghi chép đầy đủ hóa đơn chứng từ, kê khống chi phí để giảm bớt số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp. Đây là hành vi trốn thuế.

• Công ty B đầu tư vào khu công nghệ cao được hưởng ưu đãi giảm 50% thuế thu nhập doanh nghiệp trong 2 năm đầu hoạt động. Đây là hành vi tránh thuế hợp pháp.

Trốn thuế và tránh thuế là hai hành vi hoàn toàn khác nhau. Doanh nghiệp, cá nhân cần nâng cao nhận thức về luật thuế để tránh vi phạm pháp luật và có thể sử dụng hiệu quả các chính sách ưu đãi thuế của Nhà nước.