Người sử dụng đất có tên trong sổ địa chính thì có được coi là chủ sử dụng đất hay không?

Trả lời:

Bạn trình bày rằng nguồn gốc của phần diện tích đất nêu trên là do “gia đình khai hoang trồng cây lâu năm từ năm 1962”. Việc chính quyền xã chỉ căn cứ vào sổ giao đất năm 2001 để nhận định nguồn gốc của phần diện tích đất nêu trên là thiếu căn cứ bởi:

Cần phải xem xét nguồn gốc của thửa đất từ năm 1962 nhưng chính quyền xã chỉ dùng các tài liệu được lập năm 2001 (chưa xét đến việc các tài liệu này được lập đúng quy định hay không) để nhận định về nguồn gốc của một thửa đất được cho là được khai hoang cách đó hơn 40 năm. Việc chỉ sử dụng tài liệu này của chính quyền xã là không hợp lý.

Căn cứ để xác định chủ sử dụng đất của một thửa đất phải là sổ mục kê, sổ địa chính chứ không phải là sổ giao đất bởi sổ giao đất chỉ thể hiện những thửa đất mà Nhà nước đã giao quyền sử dụng đất cho người sử dụng đất hợp pháp. Ngoài ra, có những trường hợp người sử dụng đất đang sử dụng đất hợp pháp và đã được đăng ký vào sổ địa chính sau quá trình xét duyệt điều kiện và cho phép sử dụng hợp pháp nhưng chưa thực hiện thủ tục giao đất thì chưa thể có dữ liệu trong sổ giao đất.

Điều này được thể hiện rõ tại các quy định của pháp luật các thời kỳ. Ví dụ, tại thời điểm 2001 như sau:

Theo khoản 1, mục II Quy định về sổ địa chính, sổ mục kê … ban hành theo quyết định số 499/QĐ-ĐC ngày 27/7/1995 của Tổng cục Địa chính: “Sổ mục kê đất được lập nhằn liệt kê toàn bộ các thửa đất trong phạm vi địa giới hành chính mỗi xã, phường, thị trấn về các nội dung: Tên chủ sử dụng, diện tích, loại đất…”.

Điểm 3.1.1, khoản 3, mục II Quy định trên quy định “Sổ được lập từ bản đồ địa chính và các tài liệu điều tra đo đạc đã được hoàn chỉnh…”.

Điểm 3.2, khoản 3, mục II Quy định trên quy định về cách ghi tên chủ sử dụng đất trong sổ mục kê như sau: “Cột 2: Ghi tên tổ chức; họ tên cá nhân, chủ hộ gia đình được đăng ký quyền sử dụng đất (như tên đã ghi trong sổ địa chính)”.

Khoản 1, mục I Quy định trên quy định về sổ địa chính như sau: “Sổ địa chính được lập nhằm đăng ký toàn bộ diện tích đất đai được Nhà nước giao quyền sử dụng cho các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân và diện tích các loại đất chưa giao, chưa cho thuê sử dụng; làm cơ sở để Nhà nước thực hiện chức năng quản lý đất đai theo đúng pháp luật”.

Khoản 3, mục I nêu trên cũng quy định rõ về cách quy định cán bộ địa chính xã chịu trách nhiệm về các thông tin trong quá trình lập sổ, trong đó có thông tin về chủ sử dụng đất đã được xét duyệt đủ điều kiện và cho phép sử dụng thửa đất.

Căn cứ các quy định trên, sổ địa chính mới là loại giấy tờ pháp lý có giá trị để khẳng định chủ sử dụng đất (người sở hữu quyền sử dụng đất) của một thửa đất.

Mặt khác, nếu cho rằng phần diện tích đất nêu trên là đất giao thông thủy lợi (tức là những phần diện tích đất phục vụ mục đích công ích) thì cần phải xem xét dữ liệu tại sổ mục kê, sổ địa chính để nhận định rằng có thực sự phần diện tích đất này là đất giao thông thủy lợi sử dụng vào mục đích công ích của xã hay không bởi cũng tại Quy định về sổ địa chính, sổ mục kê … ban hành theo quyết định số 499/QĐ-ĐC ngày 27/7/1995 của Tổng cục Địa chính nêu trên, tại điểm 3.2, khoản 3, mục II cũng quy định về cách ghi mục chủ sử dụng đất đối với các thửa đất dành cho nhu cầu công ích của xã như sau:

Các thửa đất sử dụng vào mục đích công cộng, đất dành cho nhu cầu công ích của xã, đất chưa giao, chưa cho thuê sử dụng do UBND xã trực tiếp đăng ký vào sổ địa chính thì ghi tên từng loại công trình công cộng, đất dành cho công ích, đất chưa giao... thay cho tên sử dụng.

Như vậy, theo quy định nêu trên, nếu phần diện tích đất của gia đình bạn khai hoang là đất công ích như lời người bị kiện trình bày thì tại Cột “Tên chủ sử dụng đất” trong sổ mục kê sẽ phải ghi rõ là “đất dành cho công ích”.

Mặt khác, cần phải xem hồ sơ của vụ án có tài liệu nào cho thấy phần diện tích đất nêu trên của gia đình bạn được đăng ký vào quỹ đất công ích để phục vụ mục đích giao thông thủy lợi hay không nên gia đình bạn có quyền đề nghị các cơ quan liên quan cung cấp sổ mục kê, sổ địa chính các thời kỳ trước năm 2001 để làm rõ có hay không thủ tục đăng ký đất đai công ích tương ứng phù hợp theo quy định của pháp luật, cụ thể như sau:             

Theo quy định của pháp lệnh đê điều và Luật Thủy lợi các thời kỳ: Công trình thủy lợi phải được đầu tư, xây dựng theo quy hoạch và phải được bàn giao cho tổ chức, cá nhân quản lý vận hành. Nếu không có hồ sơ quyết toán vốn, không có trong danh mục tài sản công thì không phải là Đất thủy lợi của Nhà nước.

Pháp luật về đất đai các thời kỳ cũng quy định: Đăng ký đất đai là bắt buộc đối với người sử dụng đất và người được giao đất để quản lý và đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký vào Sổ địa chính.

Như vậy, nếu chính quyền xã cho rằng đây là đất giao thông thủy lợi do Nhà nước quản lý, thì theo những căn cứ nêu trên, Nhà nước (với tư cách là người quản lý) bắt buộc phải thực hiện việc đăng ký. Vậy chính quyền xã đã thực hiện đăng ký này chưa và đăng ký vào thời điểm nào? Hồ sơ đăng ký ở đâu? Ngoài ra, việc đăng ký chỉ có hiệu lực khi được ghi vào Sổ địa chính, sổ mục kê theo quy định của pháp luật từng thời kỳ.

Xem thêm: Sổ địa chính là gì? Nội dung và giá trị pháp lý của sổ địa chính

Trên đây là nội dung tư vấn về vấn đề “Người sử dụng đất có tên trong sổ địa chính thì có được coi là chủ sử dụng đất hay không?” dựa trên những thông tin mà luật sư đã nhận được. Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào liên quan, vui lòng liên hệ 19006192 để được hỗ trợ kịp thời. Xin cảm ơn!