Xây nhà vi phạm quy hoạch: Được “hợp thức hóa” hay bị phá dỡ?

Xây nhà vi phạm quy hoạch là hành vi vi phạm trật tự xây dựng xảy ra tương đối phổ biến. Nhiều trường hợp vi phạm trật tự xây dựng được “hợp thức hóa” theo quy định. Vậy, xây dựng vi phạm quy hoạch có được hợp thức hóa hay buộc phải tháo dỡ?


Buộc phá dỡ nhà ở xây dựng vi phạm quy hoạch?

Chủ đầu tư (bao gồm cả hộ gia đình, cá nhân) khi xây dựng mà vi phạm trật tự xây dựng trong nhiều trường hợp được “hợp thức hóa” công trình xây dựng vi phạm như được điều chỉnh giấy phép xây dựng đối với hành vi xây dựng không đúng nội dung giấy phép (sai phép, trái phép), xin giấy phép xây dựng đối với trường hợp xây dựng không có giấy phép (xây dựng không phép),,…

Tuy nhiên, riêng đối với hành vi xây dựng vi phạm quy hoạch sẽ không được “hợp thức hóa” để công trình xây dựng nói chung, nhà ở riêng lẻ nói riêng được phép tồn tại. Thay vào đó, tổ chức, cá nhân vi phạm phải phá dỡ nhà ở, nếu không thực hiện sẽ bị cưỡng chế phá dỡ.

Nội dung này được quy định rõ tại điểm c khoản 15 Điều 16 Nghị định 16/2022/NĐ-CP như sau:

“15. Biện pháp khắc phục hậu quả:

…

c) Buộc phá dỡ công trình, phần công trình xây dựng vi phạm với các hành vi quy định tại khoản 4, khoản 6, khoản 7, khoản 8 (mà hành vi vi phạm đã kết thúc), khoản 9, khoản 10, khoản 12, khoản 13 Điều này.”.

Việc buộc phải phá dỡ nhà ở nếu xây dựng vi phạm quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị là quy định hợp lý và dễ hiểu.

Bởi lẽ quy hoạch đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền thông qua, nếu cho “hợp thức hóa” thì sẽ phải điều chỉnh quy hoạch (không thể vì một công trình của người dân mà điều chỉnh quy hoạch của địa phương), đồng thời nếu cho hợp thức hóa sẽ rất nhiều trường hợp vi phạm dẫn tới phá vỡ quy hoạch.

Bên cạnh đó, nhiều trường hợp được “hợp thức hóa” để nhà ở được phép tồn tại như xây dựng không phép, trái phép thì bản chất là chỉ cần xin giấy phép xây dựng, điều chỉnh giấy phép xây dựng cho phù hợp và bảo đảm phù hợp với quy hoạch sẽ được tồn tại và không ảnh hưởng đến lợi ích của Nhà nước, tổ chức và cá nhân khác. 

xay-nha-vi-pham-quy-hoach
Xây nhà vi phạm quy hoạch có được hợp thức hóa? (Ảnh minh họa)

Mức phạt khi xây nhà vi phạm quy hoạch

* Mức phạt tiền vi xây nhà vi phạm quy hoạch

STT

Hành vi

Loại hình công trình
xây dựng

Mức phạt

1

Xây dựng không đúng quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị được duyệt
(Khoản 9 Điều 16 Nghị định 16/2022/NĐ-CP)

Nhà ở riêng lẻ 

từ 80 - 100 triệu đồng

2

Nhà ở riêng lẻ trong khu bảo tồn, khu di tích lịch sử - văn hóa hoặc công trình xây dựng khác

Từ 100 - 120 triệu đồng

3

Công trình có yêu cầu phải lập báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng hoặc công trình phải lập báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng

từ 160 – 180 triệu đồng

4

Xây dựng không đúng quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị đã bị xử phạt vi phạm hành chính mà tái phạm nhưng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự
(Khoản 13 Điều 16 Nghị định 16/2022/NĐ-CP)

Nhà ở riêng lẻ

120 - 140 triệu đồng

5

Nhà ở riêng lẻ trong khu bảo tồn, khu di tích lịch sử - văn hóa hoặc công trình xây dựng khác

Từ 140 - 160 triệu đồng

6

Công trình có yêu cầu phải lập báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng hoặc công trình phải lập báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng

từ 950 triệu đồng - 01 tỷ đồng

Ngoài ra, khi bị phát hiện và lập biên bản sẽ phải dừng thi công, nếu tiếp tục thực hiện hành vi vi phạm tại thời điểm cơ quan nhà nước có thẩm quyền chưa ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính cũng bị xử phạt tiền theo quy định tại khoản 12 Điều 16 Nghị định 16/2022/NĐ-CP như sau:

- Phạt tiền từ 100 - 120 triệu đồng đối với xây dựng nhà ở riêng lẻ.

- Phạt tiền từ 120 - 140 triệu đồng đối với xây dựng nhà ở riêng lẻ trong khu bảo tồn, khu di tích lịch sử - văn hóa hoặc công trình xây dựng khác.

- Phạt tiền từ 400 - 500 triệu đồng đối với xây dựng công trình có yêu cầu phải lập báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng hoặc công trình phải lập báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng.

Kết luận: Xây nhà vi phạm quy hoạch sẽ buộc phải phá dỡ bên cạnh việc bị phạt tiền mà không được “hợp thức hóa” để tồn tại như xây dựng không phép, sai phép, trái phép. Do đó, khi xây dựng người dân cần phải biết khu vực không được xây dựng nhà ở.

Trường hợp có vướng mắc hãy gọi đến tổng đài 1900.6192 để được tư vấn và giải đáp.

>> Hợp thức hóa nhà ở xây dựng trái phép: Thủ tục và phí thực hiện

1900 6192 để được giải đáp qua tổng đài
090 222 9061 để sử dụng dịch vụ Luật sư tư vấn (CÓ PHÍ)
Đánh giá bài viết:
Bài viết đã giải quyết được vấn đề của bạn chưa?
Rồi Chưa

Tin cùng chuyên mục

Quyền lợi cư dân Mường Thanh sẽ được giải quyết như thế nào theo Nghị quyết 96/2026/NQ-HĐND Hà Nội?

Quyền lợi cư dân Mường Thanh sẽ được giải quyết như thế nào theo Nghị quyết 96/2026/NQ-HĐND Hà Nội?

Quyền lợi cư dân Mường Thanh sẽ được giải quyết như thế nào theo Nghị quyết 96/2026/NQ-HĐND Hà Nội?

Nghị quyết 96/2026/NQ-HĐND của HĐND TP Hà Nội quy định cơ chế, chính sách đặc thù và biện pháp khắc phục hậu quả để xử lý tồn tại, vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng tại 12 công trình, dự án trên địa bàn Thành phố.

Tóm tắt nhanh Nghị quyết 96/2026/NQ-HĐND của Hà Nội về xử lý vi phạm tại 12 dự án chung cư

Tóm tắt nhanh Nghị quyết 96/2026/NQ-HĐND của Hà Nội về xử lý vi phạm tại 12 dự án chung cư

Tóm tắt nhanh Nghị quyết 96/2026/NQ-HĐND của Hà Nội về xử lý vi phạm tại 12 dự án chung cư

Ngày 04/11/2026, HĐND TP Hà Nội ban hành Nghị quyết 96/2026/NQ-HĐND của Hà Nội về xử lý vi phạm đất đai, trật tự xây dựng gắn với cải tạo, chỉnh trang đô thị. Nghị quyết có hiệu lực từ 07/11/2026, với những nội dung đáng chú ý sau đây.

Nghị quyết 04/2026/NQ-HĐTP hướng dẫn giảm hình phạt đã tuyên đối với người vi phạm đất đai như thế nào?

Nghị quyết 04/2026/NQ-HĐTP hướng dẫn giảm hình phạt đã tuyên đối với người vi phạm đất đai như thế nào?

Nghị quyết 04/2026/NQ-HĐTP hướng dẫn giảm hình phạt đã tuyên đối với người vi phạm đất đai như thế nào?

Việc giảm hình phạt đã tuyên được xem xét theo mức độ khắc phục hậu quả thiệt hại và từng trường hợp cụ thể của người bị kết án. Vậy Nghị quyết 04/2026/NQ-HĐTP hướng dẫn giảm hình phạt đã tuyên đối với người vi phạm đất đai như thế nào?

Nghị quyết 04/2026/NQ-HĐTP hướng dẫn giảm mức hình phạt theo tỷ lệ khắc phục thiệt hại khi xét xử vi phạm đất đai thế nào?

Nghị quyết 04/2026/NQ-HĐTP hướng dẫn giảm mức hình phạt theo tỷ lệ khắc phục thiệt hại khi xét xử vi phạm đất đai thế nào?

Nghị quyết 04/2026/NQ-HĐTP hướng dẫn giảm mức hình phạt theo tỷ lệ khắc phục thiệt hại khi xét xử vi phạm đất đai thế nào?

Khi hậu quả thiệt hại chưa được khắc phục toàn bộ, tỷ lệ đã khắc phục là căn cứ để Tòa án xem xét giảm mức hình phạt. Vậy Nghị quyết 04/2026/NQ-HĐTP hướng dẫn giảm mức hình phạt theo tỷ lệ khắc phục thiệt hại khi xét xử vi phạm đất đai thế nào?

Hướng dẫn cập nhật Sổ đỏ vào VNeID mới nhất

Hướng dẫn cập nhật Sổ đỏ vào VNeID mới nhất

Hướng dẫn cập nhật Sổ đỏ vào VNeID mới nhất

Trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng được đẩy mạnh, việc cập nhật thông tin giấy tờ trên ứng dụng VNeID trở thành nhu cầu của nhiều người dân. Đối với Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ), người dân cần thực hiện những thao tác nào để cập nhật thông tin? Cùng tìm hiểu hướng dẫn chi tiết trong bài viết dưới đây.